Ọ̀pọ̀lọpọ̀ ìjíròrò nípa ààbò fi àwọn òṣìṣẹ́ hàn gẹ́gẹ́ bí ẹrù-iṣẹ́. Lẹ́yìn náà, ìdánilẹ́kọ̀ọ́ tí a pèsè ń fún èrò yìí lágbára - pẹ̀lú àwọn ìgbékalẹ̀ ọdọọdún gígùn, àti àwọn àbájáde tó ń bani lẹ́rù tí a ṣàlàyé fún èyíkéyìí àṣìṣe tí àwọn òṣìṣẹ́ lè ṣe. Ọ̀nà yìí ń gbin ìbẹ̀rù, àìnífẹ́ẹ́, àti pé ó fẹ́rẹ̀ẹ́ má sí ìyípadà ìwà. Síbẹ̀síbẹ̀, ọ̀nà mìíràn wà, èrò náà kàn nílò àtúnṣe.
Kí ló dé tí ìdánilẹ́kọ̀ọ́ tó dá lórí ìbẹ̀rù kò fi dúró ṣinṣin
Ni ibamu si awọn Verizon Data ṣẹ Investigations Iroyin, 74% gbogbo ìrúfin dátà ní ipa lórí ẹ̀yà ènìyàn. Yálà ó jẹ́ ìkọlù ìmọ̀ ẹ̀rọ àwùjọ tó yọrí sí rere, àṣìṣe, tàbí àìlò. Àwọn ènìyàn tó ń pín àwọn ìṣirò wọ̀nyí sábà máa ń lò wọ́n láti fi hàn pé àwọn òṣìṣẹ́ jẹ́ àìlera, síbẹ̀síbẹ̀, ìṣirò náà fihàn pé ìwà ènìyàn ni ìfojúsùn ìkọlù - àti pé ìwà ènìyàn náà ni ibi tí o ti lè dá a dúró.
Ìdánilẹ́kọ̀ọ́ tí a gbé karí ìbẹ̀rù rí i pé ìṣirò yẹn jẹ́ ìdájọ́. Ìdánilẹ́kọ̀ọ́ tí a gbé karí ìmọ̀ rí i gẹ́gẹ́ bí àǹfààní. Nígbà tí àwọn ènìyàn rẹ bá mọ̀ pé àwọn ni ìlà àkọ́kọ́ tí a lè rí - kì í ṣe ìsopọ̀ tí kò lágbára - wọ́n á yí èrò ọkàn wọn padà. Wọ́n á kíyèsí àwọn nǹkan tí wọn kò tíì kíyèsí rí. Wọ́n á sọ̀rọ̀, dípò kí wọ́n máa retí pé àwọn ṣìnà.
Iṣakoso imọ-ẹrọ ko ṣe pataki ju ti ọpọlọ yii lọ.
Lílọ kọjá àpótí àyẹ̀wò ọdọọdún
Gba ìdánilẹ́kọ̀ọ́ nípa ààbò àwọn òṣìṣẹ́ láti inú èrò ìgbọ́ràn sí ìlànà, èyí sì ni àkókò tí o fi ń dì ara rẹ mú. A ti ṣètò ìpàdé kan, ẹgbẹ́ rẹ yóò dé (ní ìrètí), yóò jókòó lórí fídíò tàbí ìgbékalẹ̀ kan, yóò sì fi àmì sí àpótí lórí àyẹ̀wò ààbò rẹ, kò sì sí ohun tí yóò yípadà títí di àkókò kan náà ní ọdún tí ń bọ̀, nígbà tí o bá tún ṣe é lẹ́ẹ̀kan sí i. Nígbà yẹn, gbogbo ìwífún àti àyíká yẹn ti jáde kúrò nínú ìrántí ìgbà kúkúrú ti ẹgbẹ́ rẹ. Fọ, fọ̀, kí o sì tún ṣe é.
Èyí kì í ṣe ìkùnà ẹgbẹ́, ó jẹ́ ti ètò. Ìbàjẹ́ ìrántí ènìyàn kì í ṣiṣẹ́ lórí ìpele oṣù méjìlá, (ìbá dára gan-an tí ó bá ṣẹlẹ̀) ọ̀pọ̀lọpọ̀ ìsọfúnni ìdánilẹ́kọ̀ọ́ tó ṣeyebíye yẹn kò sí mọ́ ní orí ẹgbẹ́ kan nígbà tí wọ́n bá nílò rẹ̀ jùlọ - nígbà tí nǹkan búburú kan bá ń fojú sí àjọ rẹ.
A ti fihan pe awọn iyipo ikẹkọ adaṣiṣẹ ṣe dara ju awọn idanileko ọdọọdun wọn lọ fun idi kan pato: nipa fifi aabo si ọkan ni gbogbo ọdun, kii ṣe lakoko apejọ naa nikan. Aabo imo ikẹkọ tí a fi ránṣẹ́ nípasẹ̀ pẹpẹ aládàáṣe yóò jẹ́ kí o dé ọ̀dọ̀ gbogbo ènìyàn, tọ́pasẹ̀ ìlọsíwájú, kí o sì ṣe àtúnṣe ní ìbámu pẹ̀lú ìwà gidi - nítorí náà, ẹgbẹ́ tí ó ń ṣe ààbò tó dára láti ṣiṣẹ́ láti ilé nígbà oṣù kẹta tí ó kún fún wàhálà kò ní ṣe àṣìṣe ní oṣù Kejìlá.
Àpẹẹrẹ ẹ̀kọ́ tó wà ní àkókò tó yẹ
Ìdánilẹ́kọ̀ọ́ nípa ààbò àwọn òṣìṣẹ́ máa ń gbéṣẹ́ jùlọ nígbà tí a bá ṣe é ní àkókò tí ó dára jùlọ. Fún àpẹẹrẹ, nígbà tí òṣìṣẹ́ bá tẹ ìjápọ̀ àfọwọ́kọ phishing, ìdáhùn kò yẹ kí ó jẹ́ láti ròyìn wọn kí a sì parí rẹ̀. Dípò bẹ́ẹ̀, ìyẹn ni àkókò pípé láti fún wọn ní module ẹ̀kọ́ kúkúrú, tí ó dojúkọ ní kíákíá.
Ọ̀nà yìí, tí a tún mọ̀ sí ẹ̀kọ́ tó wà ní àkókò, fi hàn pé ó dára ju ìdánilẹ́kọ̀ọ́ tí a ti ṣètò tẹ́lẹ̀ lọ. Ẹ̀kọ́ náà ní í ṣe pẹ̀lú ohun tó ṣẹlẹ̀. Òṣìṣẹ́ náà kò nímọ̀lára pé wọ́n ti fìyà jẹ ẹ́, ṣùgbọ́n ó ń kọ́ ohun tó yẹ kó yẹra fún ní àkókò tó yẹ nígbà tí a nílò ìwífún yìí jùlọ.
Kíkọ́ àṣà ìròyìn láìsí ẹ̀bi
Ó ṣe é ṣe kí àwọn òṣìṣẹ́ tó mọṣẹ́ dáadáa pàápàá máa ṣe àṣìṣe nígbà míì. Ìyàtọ̀ láàárín ìṣẹ̀lẹ̀ kékeré àti ìrúfin tó gbòòrò ni bí wọ́n ṣe tètè gbọ́ àṣìṣe náà. Tí àwọn òṣìṣẹ́ bá bẹ̀rù ìgbẹ̀san, wọn yóò pa ẹnu wọn mọ́. Ìrúfin náà yóò pọ̀ sí i. Nígbà tí ẹnìkan bá sì kíyèsí i níkẹyìn, ìtura yóò ná owó púpọ̀ sí i.
Ìdí nìyẹn tí ìlànà ìròyìn tí a ṣe kedere, tí kò ní ìjìyà jẹ́ ọ̀kan lára àwọn ohun pàtàkì jùlọ tí àjọ kan lè gbé kalẹ̀. Ó fihàn àwọn òṣìṣẹ́ pé wíwá àti ríròyìn àṣìṣe lẹ́sẹ̀kẹsẹ̀ ni ìdáhùn tó tọ́ - kì í ṣe ohun tí a gbọ́dọ̀ bò mọ́lẹ̀. Ó tún ń dá àwọn ìkìlọ̀ tí àwọn òṣìṣẹ́ ààbò rẹ lè lò kí ìrúfin tó kọjá agbára wọn.
Èyí sì ń sọ̀rọ̀ nípa ewu ewu inú ilé lọ́nà tí a kò sábà máa ń sọ̀rọ̀ nípa rẹ̀. Ọ̀pọ̀lọpọ̀ ìṣẹ̀lẹ̀ inú ilé kì í ṣe ohun búburú. Àṣìṣe ni wọ́n - ẹnìkan ń fi sọ́fítíwè tí a kò fún ní àṣẹ sílẹ̀, tí a ń tàn jẹ nípasẹ̀ ìkọlù àfẹ̀tànṣe, tí ó ń ṣi ètò ìṣiṣẹ́ kọ̀ǹpútà kan. Àṣà ààbò nínú ìròyìn máa ń mú wọn kí wọ́n tó di ńlá. Àṣà ẹ̀bi jẹ́ kí wọ́n fara pamọ́.
Jíjẹ́ kí ààbò rí bí ọgbọ́n iṣẹ́
Nígbà míìrán, wọ́n máa ń ka eré sí ohun tí kò ṣe pàtàkì, àmọ́ ó ń ṣiṣẹ́ nítorí pé ó ń yí àyíká ọ̀rọ̀ padà: ìdánilẹ́kọ̀ọ́ yìí kì í ṣe ohun tí wọ́n ń fún àwọn òṣìṣẹ́, ó jẹ́ ohun tí wọ́n lè ṣe dáadáa nínú rẹ̀. Àwọn àmì ìdarí, ìdámọ̀, àti àmì ìparí iṣẹ́ máa ń fa ìtara ìdíje àti àṣeyọrí kan náà tí ó ń mú kí àwọn ènìyàn lépa ìwé ẹ̀rí iṣẹ́.
Nígbà tí àwọn òṣìṣẹ́ bá bẹ̀rẹ̀ sí í ṣàkíyèsí ìlọsíwájú ìmọ̀ nípa ààbò wọn tàbí tí wọ́n bá kíyèsí iṣẹ́ tó lágbára tí ẹgbẹ́ wọn ń ṣe nínú àfarawé phishing, ààbò kì í ṣe ìṣòro àwọn onímọ̀ nípa kọ̀ǹpútà mọ́, ó jẹ́ ìdánimọ̀ àwọn ògbóǹkangí. Ibẹ̀ sì ni àṣà ààbò ààbò gidi ti ń bẹ̀rẹ̀ - kì í ṣe láti inú àwọn ìwé ìpolówó, àwọn pádì ìkọ́ tàbí àwọn nǹkan ìṣeré tó ní ìrọ̀rùn, tàbí láti inú àwọn stíkà ìkìlọ̀ nínú ìwé ìtọ́ni òṣìṣẹ́.
Gbígbà MFA, ìdínkù IT, àti àwọn apá àṣà ààbò ara bí ìpèníjà tó yẹ fún ìfàsẹ́yìn tàbí ìfàsẹ́yìn, máa ń sunwọ̀n sí i nígbà tí àwọn òṣìṣẹ́ bá gbà pé àwọn wọ̀nyí jẹ́ èrè fún bí òṣìṣẹ́ tó dáa ṣe ń ṣiṣẹ́. O kò ń gbìyànjú láti tẹ̀lé ìlànà; o ń gbìyànjú láti ní ìmọ̀ tó dáa.
Àwọn àjọ tó máa ń dáhùn sí ìṣẹ̀lẹ̀ kì í ṣe àwọn tó ní ìmọ̀ ẹ̀rọ ààbò tó gbayì jùlọ, tó yẹ fún X-Prize. Àwọn ni àwọn àjọ tí àwọn òṣìṣẹ́ wọn ní ìfẹ́ láti jẹ́ ẹni tó mọṣẹ́, tí wọ́n sì rí ohun àjèjì kan, wọ́n máa ń wá ìrànlọ́wọ́ lẹ́sẹ̀kẹsẹ̀.